Tagarchief: stemoperatie

Voorzichtig met voorzichtigheid

Deze column verscheen in het blad ‘Logopedie’ van de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie. 

Een vlotte jonge meid komt bij mij in de praktijk met een beginnende vorm van recidiverende noduli. Ze vertelt: “Ik ben zó voorzichtig geweest en heb zelfs al drie jaar niet meer gezongen!” Hoewel ik al luisterend naar haar stem slechts een miniatuurafwijking hoor, bestempelt ze haar stemgeluid als afschuwelijk en ze geeft aan dat spreken soms pijnlijk is. Uiteindelijk blijkt dat haar vorige behandelaar heeft aangestuurd op ‘voorzichtigheid’ met de stem. Hoewel ik alle vertrouwen heb in de juiste gedachtegang over belasting en belastbaarheid bij de stem als fragiel instrument, ben ik niet voor ‘voorzichtigheid’.

Voorzichtigheid geeft voor mij het signaal: “pas op!” Het alarmsysteem in mijn brein wordt geactiveerd en ik moet alert zijn op alles wat er mis kan gaan. Is het niet zo dat je juist iets omstoot wanneer je voorzichtig iets moet pakken? Zoekend in mijn etymologisch woordenboek zie ik dat het woord ‘voorzichtig’ komt van ‘vooruitziend’ of ‘scherpzinnig’. Dus toch een soort verscherping van alertheid (= vorm van stress) om ervoor te zorgen dat er niets naars gebeurt.

In de praktijk zie ik mensen die voorzichtig zijn gaan spreken vanwege stemklachten. Het gros merkt hierbij dat de klachten niet afnemen. Als ik hun fonatie observeer, zie en hoor ik juist door het voorzichtig spreken veel spanning. Wanneer ik ze bijvoorbeeld laat resoneren, voelen ze dat het geluid veel gemakkelijker stroomt dan bij het voorzichtig spreken.

Ik vraag er verder naar bij Simone Gouw, psychosomatisch fysiotherapeut bij het Academie Instituut in Utrecht en onderzoeker bij het RadboudUMC. Zij geeft aan te herkennen wat ik haar voorleg. Als therapeut kun je ervan uitgaan dat de gemiddelde patiënt passief is in zijn coping, gevoed door de ziektepercepties die hij of zij heeft. Dit leidt er dus vaak toe dat de patiënt uit zichzelf al ‘voorzichtig’ gaat doen. Als therapeut moet juist activeren, uitleg geven en geruststellen. Angst en bezorgdheid zitten immers in onze genen.

Een tijdje terug behandelde ik een acteur voor heesheid en globusklachten, omdat hij een zomer lang voor een voorstelling heftig had moeten blaffen. Hij had gezocht naar een logopedist met theaterervaring, omdat hij meer wilde dan stemhygiënische adviezen en ‘voorzichtig’ moeten doen, anders kon hij zijn vak als acteur dan wel vergeten. Na een periode van ontspanning en herstel heb ik hem gezond leren blaffen, waarbij je juist voorzichtigheid moet loslaten om het strottenhoofd vrij te kunnen laten bewegen. Hetzelfde geldt voor hardere en hoge klanken, zoals belten. Vanuit onze logopedische achtergrond leerden we ooit dat dit slecht is voor de stem en het wordt ook vaak als geknepen en risicovol omschreven. Terwijl ‘voorzichtig belten’ uiteindelijk het gevaarlijkst voor de stem is. Goed belten is niet slecht.

Het advies voorzichtig te moeten zijn krijgt ook een ander podiumbeest al jaren te horen. Door een verdikking op haar stembanden heeft deze professionele zangeres jaren op religieuze wijze alle mogelijke stemghygiënische adviezen toegepast. Tijdens het operatief verwijderen van deze verdikkingen bleek er een laag bindweefsel onder te zitten. Hierdoor trilden haar stemplooien helemáál niet meer vloeiend en bleef ze met een gehandicapte stem zitten. Ze is lange tijd nog bang geweest voor iedere belasting van haar stem. Gelukkig gaat ze stapje bij beetje vooruit. Toen we samen een KNO-arts voor een second opinion bezochten, kwam het verlossende woord: het stembandbeeld is stabiel! Ze mag alles doen!  Weg met de voorzichtigheid! Ze mag zingen! Ze mag belten! Ze mag optreden! Hoewel haar stem in de basis slechter is dan voor de operatie is deze stabiel en kan ze stiekem langzaam weer genieten van haar stem en: ZE MAG HET UITROEPEN!

voorzichtig met voorzichtigheid column hanneke bax

In mei verscheen de column ‘voorzichtig met voorzichtigheid’ in het vakblad voor logopedisten. Hier te downloaden!

Klik hier: column 2015-05

Advertenties
Getagged , , , , , ,
Advertenties
%d bloggers liken dit: