Tagarchief: stemklachten

Voorzichtig met voorzichtigheid

Deze column verscheen in het blad ‘Logopedie’ van de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie. 

Een vlotte jonge meid komt bij mij in de praktijk met een beginnende vorm van recidiverende noduli. Ze vertelt: “Ik ben zó voorzichtig geweest en heb zelfs al drie jaar niet meer gezongen!” Hoewel ik al luisterend naar haar stem slechts een miniatuurafwijking hoor, bestempelt ze haar stemgeluid als afschuwelijk en ze geeft aan dat spreken soms pijnlijk is. Uiteindelijk blijkt dat haar vorige behandelaar heeft aangestuurd op ‘voorzichtigheid’ met de stem. Hoewel ik alle vertrouwen heb in de juiste gedachtegang over belasting en belastbaarheid bij de stem als fragiel instrument, ben ik niet voor ‘voorzichtigheid’.

Voorzichtigheid geeft voor mij het signaal: “pas op!” Het alarmsysteem in mijn brein wordt geactiveerd en ik moet alert zijn op alles wat er mis kan gaan. Is het niet zo dat je juist iets omstoot wanneer je voorzichtig iets moet pakken? Zoekend in mijn etymologisch woordenboek zie ik dat het woord ‘voorzichtig’ komt van ‘vooruitziend’ of ‘scherpzinnig’. Dus toch een soort verscherping van alertheid (= vorm van stress) om ervoor te zorgen dat er niets naars gebeurt.

In de praktijk zie ik mensen die voorzichtig zijn gaan spreken vanwege stemklachten. Het gros merkt hierbij dat de klachten niet afnemen. Als ik hun fonatie observeer, zie en hoor ik juist door het voorzichtig spreken veel spanning. Wanneer ik ze bijvoorbeeld laat resoneren, voelen ze dat het geluid veel gemakkelijker stroomt dan bij het voorzichtig spreken.

Ik vraag er verder naar bij Simone Gouw, psychosomatisch fysiotherapeut bij het Academie Instituut in Utrecht en onderzoeker bij het RadboudUMC. Zij geeft aan te herkennen wat ik haar voorleg. Als therapeut kun je ervan uitgaan dat de gemiddelde patiënt passief is in zijn coping, gevoed door de ziektepercepties die hij of zij heeft. Dit leidt er dus vaak toe dat de patiënt uit zichzelf al ‘voorzichtig’ gaat doen. Als therapeut moet juist activeren, uitleg geven en geruststellen. Angst en bezorgdheid zitten immers in onze genen.

Een tijdje terug behandelde ik een acteur voor heesheid en globusklachten, omdat hij een zomer lang voor een voorstelling heftig had moeten blaffen. Hij had gezocht naar een logopedist met theaterervaring, omdat hij meer wilde dan stemhygiënische adviezen en ‘voorzichtig’ moeten doen, anders kon hij zijn vak als acteur dan wel vergeten. Na een periode van ontspanning en herstel heb ik hem gezond leren blaffen, waarbij je juist voorzichtigheid moet loslaten om het strottenhoofd vrij te kunnen laten bewegen. Hetzelfde geldt voor hardere en hoge klanken, zoals belten. Vanuit onze logopedische achtergrond leerden we ooit dat dit slecht is voor de stem en het wordt ook vaak als geknepen en risicovol omschreven. Terwijl ‘voorzichtig belten’ uiteindelijk het gevaarlijkst voor de stem is. Goed belten is niet slecht.

Het advies voorzichtig te moeten zijn krijgt ook een ander podiumbeest al jaren te horen. Door een verdikking op haar stembanden heeft deze professionele zangeres jaren op religieuze wijze alle mogelijke stemghygiënische adviezen toegepast. Tijdens het operatief verwijderen van deze verdikkingen bleek er een laag bindweefsel onder te zitten. Hierdoor trilden haar stemplooien helemáál niet meer vloeiend en bleef ze met een gehandicapte stem zitten. Ze is lange tijd nog bang geweest voor iedere belasting van haar stem. Gelukkig gaat ze stapje bij beetje vooruit. Toen we samen een KNO-arts voor een second opinion bezochten, kwam het verlossende woord: het stembandbeeld is stabiel! Ze mag alles doen!  Weg met de voorzichtigheid! Ze mag zingen! Ze mag belten! Ze mag optreden! Hoewel haar stem in de basis slechter is dan voor de operatie is deze stabiel en kan ze stiekem langzaam weer genieten van haar stem en: ZE MAG HET UITROEPEN!

voorzichtig met voorzichtigheid column hanneke bax

In mei verscheen de column ‘voorzichtig met voorzichtigheid’ in het vakblad voor logopedisten. Hier te downloaden!

Klik hier: column 2015-05

Advertenties
Getagged , , , , , ,

Donderdagborrel

In de trein op weg naar Amsterdam kreeg ik gister een berichtje binnen van mijn vader: “Hai Han, in de VK van vandaag een leuk artikel over stemproblemen bij corpsmeiden. Ik zal het voor je bewaren.” Veel te nieuwsgierig als ik was, maakte ik op weg naar tram 5 een tussenstop bij de boekenwinkel om de Volkskrant meteen te halen. Toevallig had dit thema me de dagen ervoor bezig gehouden na een gesprek met een cliënt. Spontane, extraverte, leuke meid die én bij een studentenvereniging zit én ambitieuze toekomstplannen heeft. Inmiddels derdejaars student, komt ze er langzaam achter dat dit stemtechnisch gezien geen goede combinatie is. Ze voelt zich vaak niet serieus genomen, krijgt regelmatig opmerkingen over haar feestbeestgedrag (ookal was ze 6 dagen ervoor voor het laatst in de kroeg te vinden) en mensen denken aan de telefoon dat ze een jaar of 16 is. Niet handig als je wel aan je toekomst wil denken!

Het corpscultuurtje is iets dat me fascineert. Ik kom er zelf niet bepaald uit en als ik mijn buurhuis (een mannenhuis) ’s avonds hoor meezingen en -schreeuwen en overdag op de bank zie hangen, vraag ik me regelmatig af of ‘dit allemaal wel nodig is’ en ‘of er niet gestudeerd moet worden’. Noem me een suffe doos, maar ik heb het nooit begrepen waarom het leuk is om een ei in iemands haar te smeren of een jaar in een dierenpak rond te lopen. Maargoed, over smaak valt niet te twisten.

Het grootste probleem dat de studenten aangeven die bij mij voor hun stemproblemen komen: de verplichte donderdagborrel. Hiervan raakt hun stem zo schor dat hun stem er een paar dagen tot een week van bij moeten komen.
In het artikel in de VK is me nog meer duidelijk geworden over hoe het borrelcultuurtje in elkaar zit: wie het hardst en het meest hees praat, denkt dat zij bewonderd wordt. Daarnaast is het stemvolume bij doordeweekse etentjes ook een aantal decibelletjes hoger dan bij de meeste etentjes. Dit is al jaren zo, dus ik verwacht niet deze cultuur te veranderen.

Toch vraag ik me af hoe het zit met carrièreplannen. Zelf ben ik nogal ambitieus (de reden dat ik al zo lang geen column heb geschreven is omdat ik in de selectie zat van de nieuwe columnist voor het vakblad ‘Logopedie’ en dat ik het gewoon ook nog geworden ben!), maar heb ook een fijn sociaal leven en zit graag in de kroeg. Toch doet mijn stem het gewoon altijd.
Moet er een keuze gemaakt worden om anders in een cultuur te gaan staan? Wanneer ik in Spanje ben valt het me op dat het stemvolume ook vele malen hoger is dan in Nederland. Ik hoor meer heesheid in Spanje, maar niet zo’n hoog percentage als bij de studentenverenigingmeiden.

Interessante vragen. Ik ben er nog niet uit. Stof tot nadenken!

Hartelijke groet en fijne donderdagborrel! Hopelijk wordt uw stem gespaard.

Hanneke

bier

Getagged , , , ,

Slaafvrije onderneming?

Toen ik vanochtend mijn flyers aan het verspreiden was, kwam ik onder andere bij een leuke koffietent terecht. Ik vroeg netjes of het goed was dat ik daar wat flyers zou achterlaten. De eigenaar zei: “Ja, natuurlijk! Alleen niet als er slavernij aan te pas is gekomen enzo. Dit is wel een fairtrade zaak!” Ik moest lachen en antwoordde: “neehoor, ik ben mijn enige werknemer.”

Mijn praktijk is dus slaafvrij.
Ik doe soms dingen voor weinig geld of vrijwillig, maar word hier gelukkig nooit toe gedwongen. Toch heeft het me aan het denken gezet: hoe vrij ben je nog als zorgverlener? De regels vanuit de zorgverzekeraars worden steeds strenger met betrekking tot contractering, maar er wordt niet méér voor betaald. De afgelopen jaren heeft de Nederlandse Zorgautoriteit onderzoek gedaan naar wat een logopedische behandeling zou moeten kosten. Helaas zijn er zorgverzekeraars die meer dan 20% onder dat tarief bieden. Als zorgverlener wordt dus de optie gegeven: óf een laag tarief ontvangen óf geen contract en daardoor minder of geen klanten van die zorgverzekeraar. Braaf heb ik weer mijn contracten getekend, terwijl ik weet dat ik onderbetaald word.
Daarnaast zijn er nog vele misstanden in de zorg. Zodra ik een huisarts bel om te overleggen over onze patiënt kan de huisarts dit declareren en overleg met derden wordt bij logopedisten niet vergoed. En dan te bedenken dat ik laatst bij de tandarts meer dan twintig euro heb betaald voor een schriftelijke intake (lees: een formuliertje waarop ik zelf aan moest kruisen dat ik gezond ben).

Ben ik dus wel zo’n slaafvrije onderneming?


De reden dat ik logopedist ben geworden is dat ik dolgraag mensen wil helpen die het moeilijk hebben en ik wil de beste kwaliteit bieden die er te bieden valt. Ik wil helemaal niet met dit soort dingen bezig zijn! Dus: tijd voor protest!

Laat je stem horen!

Gegroet! Hanneke

logopedie utrecht

Getagged , , , , , , , ,

Stemmen tussen de oren

Een Deense natuurkundige had een hoefijzer boven de deur van zijn werkkamer hangen. Op een dag kreeg hij de vraag of hij, als wetenschapper, nu echt geloofde dat dit hem geluk bracht. Hij antwoordde: “Nee, maar ik heb gehoord dat het ook werkt als je er niet in gelooft.”

Ik moest lachen toen ik deze anekdote vanochtend hoorde en ik dacht aan het verhaal dat een vriendin me vertelde. Ze was verkouden en had daar naar eigen zeggen geen tijd voor. Ze ging naar de apotheek en zei aan te balie: “ik ben verkouden en heb hier geen tijd voor, dus wat voor medicijnen kan ik gebruiken om dit tegen te gaan?”. De apothekersassistent antwoordde: “nou, ziek worden houd je niet erg tegen. Er zijn wel wat homeopathische middelen, maar hiervan is de werking nooit wetenschappelijk aangetoond en kan het dus het placebo-effect zijn”. Daarop antwoorde ze: “geef me die maar! Placebo’s werken altijd heel goed bij mij!”

Ik vond dat zo’n puur en eerlijk antwoord! Zelf zou ik haar adviseren eens wat beter voor zichzelf te zorgen, en hoewel ik aanhanger van de ziek-is-ziek-filosofie ben, weet ik ook dat het nooit uitkomt en helemáál niet wanneer je een deadline hebt. Soms ben je snipverkouden en overleef je het wel en de andere keer voel je je bij de kleinste snotneus onhandelbaar en depressief.
De uitdrukking ‘tussen de oren’ heeft in de loop der jaren een heel negatieve bijklank gekregen, maar ik denk wel dat een groot deel van ons leed vanuit hier te verklaren is.

Waar komt pijn vandaan? En wat heb je nodig om je beter te voelen? Hier een interessant filmpje hierover:

Pijn is dus voor een groot deel uit het brein! Aha… tussen de oren!

Bij stemklachten zie ik ook dat de beleving een heel belangrijke rol speelt. Soms zie ik als buitenstaander na weken behandeling een enorm grote verbetering in het stemgeluid en spierspanning, terwijl de cliënt zelf maar blijft klagen over dat er niks is verandert. Andersom zie ik het ook: ik zie weinig vooruitgang, maar de ander geeft aan dat het stukken beter gaat. Eerst kon ik daarin blijven hangen en was constant bezig met analyseren waarom bij de een wel en de ander niet, maar steeds vaker accepteer ik dat de beleving soms verschillend is.

Zo ook met oefeningen. Ik geloof niet dat er één oefening is die bij iedereen helpt. Het blijft altijd zoeken naar een stemmethode of zangmethode die bij de persoon past. De één leert door te voelen, de ander door te luisteren en weer een ander door theoretisch inzicht.
De oefeningen lijken soms gek, zeker wanneer ik met associaties werk. Wanneer ik zeg: “doe die strot eens omlaag”, ben ik niet naar iedereen duidelijk genoeg, dus na een partijtje gapen kan ik het men laten ervaren. Wat werkt dat werkt!
Regelmatig komen mensen cynisch binnen en zeggen: “ik ben door de kno-arts naar logopedie gestuurd, maar ik geloof niet dat ik hier op mijn plek ben”. “Dat zullen we nog weleens zien”, denk ik dan. En gaandeweg komen ze er achter dat er toch een hoop oefeningen helpen om de klachten te verminderen.

Het nieuwe motto: goed gestemd als je er zelf maar in gelooft…. of niet natuurlijk ;)

Getagged , , , , , ,
Advertenties
%d bloggers liken dit: