Categorie archief: Speaking Voice

Spaans Benauwd

Deze column verscheen in de oktober-editie van het blad ‘Logopedie’ van de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie. 

“No hablo Español muy bien”, zeg ik, terwijl mijn omgeving begint te lachen. Ik ben er stellig van overtuigd dat ik weer eens iets stoms gezegd heb, maar men stelt me al snel gerust: de lach bleek te zijn ontstaan doordat ik in perfect Spaans gezegd zou hebben dat ik niet zo goed Spaans spreek.  “Perfect Spaans?” Nu is het mijn beurt om hardop te lachen. Ik leg in het Engels uit dat mijn Spaans verre van perfect is. Het blijft beperkt tot Jip-en-Janneke-taal, voor zover de Spanjaarden mijn uitleg over ‘Jip-and-Janneke-Spanish’ zouden begrijpen. Even googelend zie ik trouwens dat deze twee beroemde buurkinderen in het Spaans Mila en Yaco heten. Maar goed, ik dwaal af. Ik voel me een dummie in de taal en mijn omgeving denkt dat mijn Spaans perfect is. Mijn accent lijkt een vermomming, waarmee ik onbewust iedereen voor de gek houd. Verklaart dit ook waarom ik, als ik in gebrekkig Spaans iets korts probeer te zeggen, ik meteen een monoloog van een half uur als antwoord krijg waar ik dan vervolgens maar drie woorden van versta?

In tegenstelling tot mijn Spaans is mijn Engels trouwens niet bepaald accentloos. Deze taal stamt uit mijn pre-logopedische leven en het Spaans ben ik pas drie jaar geleden gaan leren toen ik mijn vriend leerde kennen. Logisch redeneren zegt me dus dat ik deze progressie in tongval te danken heb aan mijn logopedische achtergrond. Neem bijvoorbeeld de kennis over klankvorming. Wij hebben het als Nederlanders eigenlijk ook maar makkelijk met meer dan tien klinkers, inclusief de vijf uit het Spaans. Natuurlijk zijn er bij het Spaans leren ook wat kleine uitdagingen als de C en Z, waarbij de tong interdentaal geplaatst wordt. Bij het oefenen werd me gevraagd waarom ik zo moeilijk keek bij die klanken. Zou het ermee te maken hebben dat we deze interdentaliteit in Nederland een stoornis noemen? Tot slot zijn er nog de korte en de lange tongpunt-r, die betekenisonderscheidend zijn. That’s it! Een eitje voor een logopedist om dat accent onder de knie te krijgen, al zeg ik het zelf.

Hoe goed het accent ook was, gedurende twee weken van deze zomervakantie in Spaans gezelschap had ik het gevoel dat er een stukje ‘ik’ van me afgenomen werd. Zonder de juiste woorden voelde ik me soms een soort levend standbeeld of accessoire.  Als ik mijn best deed om me in een gesprek te mengen, was ik na vijf minuten doodmoe en Spaans benauwd. Af en toe was het heerlijk om alleen op pad te gaan en een verademing als ik even in het Nederlands of Engels kon spreken. Bij deze communicatieproblemen merk ik dat ik me gemakkelijker kan verplaatsen in cliënten met logopedische problematiek. Wat doet het bijvoorbeeld met een mens om beperkt te zijn in het spreken? En in een gesprek niet te kunnen reageren wanneer en hoe je dit zou willen? Hoe voelt het om niet zelfredzaam te zijn? Wat doet dit met je identiteit en zelfwaarde?

Ondanks het vooruitzicht dat ik ooit kan zeggen “hablo Español muy bien”, merk ik dat het soms zwaar is. Ik prijs mezelf dus ook gelukkig dat ik tegen zulke drempels aanloop door een leerproces en niet door een stoornis. Deze zomer was een interessante logopedische bijscholing. Het is me immers nu wel duidelijk hoe vermoeiend het is wanneer communiceren niet vanzelfsprekend is. Mijn opstartproblemen om weer te beginnen met werken na de vakantie, waren een  stuk gemakkelijker te overwinnen door motivatie die mijn vakantie me bracht. Toevallig gelijk aan de NVLF slogan:  Communiceren is alles. Daarom logopedie.

Bekijk hier de column in PDF: Spaans benauwd.
columns-spaans-benauwd

Advertenties
Getagged , , , ,

Explore Your Voice

Deze column verscheen in de mei-editie van het blad ‘Logopedie’ van de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie. 

Twee gemiste oproepen van een onbekend nummer en een voicemail. Blijkbaar probeerde iemand me te bereiken op deze volle vrijdag. Ik had tijdens de les van mijn opleiding tot mindfulnesstrainer mijn telefoon, heel mindful, op flight mode gezet. Thuisgekomen was het tijd om 1233 in te toetsen. Ik hoorde direct de altijd weer vriendelijke stem: “Welkom bij Voicemail! U heeft één nieuw bericht!” Ik werd nieuwsgierig. Wie zou mij gebeld hebben? Wat was er zo belangrijk? Van het bericht zelf werd ik minder vrolijk: “Mevrouw Bax, wij hebben u nu twee keer gebeld en u neemt niet op. Misschien is het beter dat u ons belt.” Een schuldgevoel kwam in me op. Ik realiseerde me dat het bericht inhoudelijk niet zo vreemd was. Natuurlijk heeft het geen zin om mij 100 keer te bellen, omdat ik niet altijd in de gelegenheid ben om op te nemen. Toch bleef het bericht me niet lekker zitten. Toen ik terugbelde, kreeg ik dezelfde dame aan de lijn. Hoewel ik van de schone leitjes ben, haalde ze binnen enkele seconden wéér het bloed onder mijn nagels vandaan. Wat is dat toch? Zij doet haar werk, draait haar protocol af en heeft misschien zelfs een telefoonscript. Tóch kan ik geen woord meer van haar horen zonder dat een lichte agressie mij bekruipt. Wat als ze hetzelfde bericht op vriendelijke toon had gezegd? Hoe zou de boodschap dan zijn aangekomen?

Slechts 7% van de communicatie wordt door woorden overgebracht, blijkt al uit oud onderzoek (Mehrabian, 1971). 55% van de communicatie vindt plaats via lichaamstaal en 38% via stemklank. Telefonisch valt het deel van de lichaamstaal weg en houd je dus een aardig asymmetrische verhouding tussen stem en taal over. Ik ervaar het belang van stemklank ook sterk als ik bijvoorbeeld de huisarts bel voor een afspraak. De ene receptionist kan me het gevoel geven dat ik haar tot last ben. Alsof ze enkel een afspraak met me maakt, omdat ze anders op staande voet ontslagen wordt. De andere receptionist kan me het gevoel geven dat ze het werkelijk een groot plezier vindt uitgerekend mij aan de telefoon te hebben en dat ze met veel liefde een plekje zoekt die ook past in mijn volle agenda. Een wereld van verschil!

Een minder vrolijk klinkende telefonist zal natuurlijk niet altijd zelf een stem- of stemmingsklacht ervaren, maar de kans is aanwezig dat er vanuit de omgeving wel klachten over ontvangen worden.  Stemcoaching kan nuttig zijn en het kan veel opleveren om (vocaal) te groeien. Ik heb bijvoorbeeld meerdere malen werklozen gecoacht die bij sollicitatiegesprekken steeds te horen kregen niet enthousiast over te komen. Het is mooi om te zien dat mensen groeien, wanneer je met hun stem aan de slag gaat. Een ontdekkingsreis met je stem kan je soms dus ook dichter bij je doelen brengen. Daarom ook mijn bedrijfsnaam: Bestemming Bereikt.

“Explore your voice. Imagine where it will take you” was de slogan van de World Voice Day 2016 op 16 april. Op het Stimmsymposium in Hamburg gaf ik samen met zangeres en zangcoach Cordula Klein Goldewijk een lezing: ‘Sing with confidence’ (Nederlandse titel: ‘Zing Zeker’). Een lezing over onze multidisciplinaire aanpak voor podiumangst en andere onzekerheidsproblematiek rondom stem.

“Explore your voice. Imagine where it will take you…” Waar zou het ons kunnen brengen als iedereen alleen nog positief gestemde intonatie in zijn boodschap bracht? Ik fantaseer over een wereld vol mensen met droombanen, podiumbeesten, vriendelijkheid, compassie en wereldvrede…. Ach, ik ben heus ook gelukkig met de kleine dingen. Ik zou al heel tevreden zijn met een prettig voicemailbericht.

Lees hier de column in pdf: Explore Your Voice Hanneke Bax

 

Donderdagborrel

In de trein op weg naar Amsterdam kreeg ik gister een berichtje binnen van mijn vader: “Hai Han, in de VK van vandaag een leuk artikel over stemproblemen bij corpsmeiden. Ik zal het voor je bewaren.” Veel te nieuwsgierig als ik was, maakte ik op weg naar tram 5 een tussenstop bij de boekenwinkel om de Volkskrant meteen te halen. Toevallig had dit thema me de dagen ervoor bezig gehouden na een gesprek met een cliënt. Spontane, extraverte, leuke meid die én bij een studentenvereniging zit én ambitieuze toekomstplannen heeft. Inmiddels derdejaars student, komt ze er langzaam achter dat dit stemtechnisch gezien geen goede combinatie is. Ze voelt zich vaak niet serieus genomen, krijgt regelmatig opmerkingen over haar feestbeestgedrag (ookal was ze 6 dagen ervoor voor het laatst in de kroeg te vinden) en mensen denken aan de telefoon dat ze een jaar of 16 is. Niet handig als je wel aan je toekomst wil denken!

Het corpscultuurtje is iets dat me fascineert. Ik kom er zelf niet bepaald uit en als ik mijn buurhuis (een mannenhuis) ’s avonds hoor meezingen en -schreeuwen en overdag op de bank zie hangen, vraag ik me regelmatig af of ‘dit allemaal wel nodig is’ en ‘of er niet gestudeerd moet worden’. Noem me een suffe doos, maar ik heb het nooit begrepen waarom het leuk is om een ei in iemands haar te smeren of een jaar in een dierenpak rond te lopen. Maargoed, over smaak valt niet te twisten.

Het grootste probleem dat de studenten aangeven die bij mij voor hun stemproblemen komen: de verplichte donderdagborrel. Hiervan raakt hun stem zo schor dat hun stem er een paar dagen tot een week van bij moeten komen.
In het artikel in de VK is me nog meer duidelijk geworden over hoe het borrelcultuurtje in elkaar zit: wie het hardst en het meest hees praat, denkt dat zij bewonderd wordt. Daarnaast is het stemvolume bij doordeweekse etentjes ook een aantal decibelletjes hoger dan bij de meeste etentjes. Dit is al jaren zo, dus ik verwacht niet deze cultuur te veranderen.

Toch vraag ik me af hoe het zit met carrièreplannen. Zelf ben ik nogal ambitieus (de reden dat ik al zo lang geen column heb geschreven is omdat ik in de selectie zat van de nieuwe columnist voor het vakblad ‘Logopedie’ en dat ik het gewoon ook nog geworden ben!), maar heb ook een fijn sociaal leven en zit graag in de kroeg. Toch doet mijn stem het gewoon altijd.
Moet er een keuze gemaakt worden om anders in een cultuur te gaan staan? Wanneer ik in Spanje ben valt het me op dat het stemvolume ook vele malen hoger is dan in Nederland. Ik hoor meer heesheid in Spanje, maar niet zo’n hoog percentage als bij de studentenverenigingmeiden.

Interessante vragen. Ik ben er nog niet uit. Stof tot nadenken!

Hartelijke groet en fijne donderdagborrel! Hopelijk wordt uw stem gespaard.

Hanneke

bier

Getagged , , , ,

Articuleren kun je leren

Vaak wordt gedacht dat je luider moet gaan praten om verstaanbaar te zijn. Denk maar aan de tutende oren die je krijgt als iemand op een feestje zijn of haar verhaal in je oren staat te schreeuwen, omdat je het even niet verstaan had. Zeker wanneer je altijd na zo’n fuif een hese stem hebt, is het wellicht goed om je eens achter je eigen oren te krabben of je misschien binnen die groep personen valt.

Wist je dat verstaanbaarheid en luidheid eigenlijk niet persé iets met elkaar te maken hebben? Denk eens aan de volgende klinkersopvolgingen: û-ee-ie-ie-i!!! Ik denk dat de kans aanwezig is dat je geen flauw idee hebt wat deze persoon bedoeld heeft. Aangezien je luidheid met name in de klinkers kunt laten horen, zou het goed kunnen dat dit de boodschap is die overkwam bij extra luid praten.
Wanneer we de medeklinkers van het woord pakken, vermoed ik dat de boodschap beduidend duidelijker zal zijn: g-f-l-c-t-r-d!!! ….. En? Was de boodschap al duidelijker?
Belangrijke informatie zit hem dus met name in de medeklinkers van het woord!
Natuurlijk geeft een combinatie van beiden de beste boodschap weer: gefeliciteerd!!!

Bij communicatie met slechthorenden geldt overigens hetzelfde. Natuurlijk helpt een hoger volume iets, maar het belangrijkst is dat de medeklinkers goed overkomen. Dit kun je doen door duidelijk en langzaam te spreken (i.p.v. harder) en iemand goed aan te kijken terwijl je spreekt.

Wanneer mensen expres duidelijk gaan articuleren zie je regelmatig heel overdreven grimassen ontstaan en worden ineens alle finale n-klanken uitgesproken. Dit is allemaal nergens voor nodig! Articuleren doe je met een combinatie van tong, kaak en lippen en in het Algemeen Nederlands (de B van beschaafd is een aantal jaar geleden weggevallen) spreken we geen /n/ uit aan het einde van een woord. Bij een woord als ‘staan’ natuurlijk wel, maar bij meervouden en hele werkwoorden hoef je hem niet uit te spreken (sprekûh, ipv sprekeN).

Het vinden van de juiste verstaanbaarheid is een persoonlijk traject. Eerst gaat het om het ontdekken van hoe klanken, woorden en zinnen worden gevormd en van daaruit kun je juiste mate van pittige articulatie vinden. Vaak hebben mensen in het begin het gevoel dat ze heel overdreven moeten articuleren, maar als ze zichzelf op een opname terug horen, blijkt het helemaal niet zo overdreven te klinken als dat ze dachten.

Om je stem niet te forceren,verstaanbaarheid articulatie logopedie utrecht
kun je leren articuleren!

Gegroet!
Hanneke

Getagged , , , ,

Tutorial: de stem van Sinterklaas

Ben jij lief geweest dit jaar? 

Ik mag het hopen, want niets is angstaanjagender dan de boze (of slecht geïmiteerde) stem van Sinterklaas. Gelukkig is de goedheiligman tegenwoordig lief voor de kinders en geeft ze vertrouwen. 

De stem van Sinterklaas, zoals ik me herinner, is een laag, warm en sprookjesachtig geluid.
Ik hoor van menig hulpsinterklaas dat ze last krijgen van hun stem op het moment dat ze veel kinderen moeten toespreken rond deze tijd van het jaar.

Hier een stappenplan voor een gezond én warm geluid!
Succes!

Stap 1: Neem een goede houding aan waarbij je je nek lang maakt (touwtje aan je kruin, appeltje onder je kin). Zo geef je je strottenhoofd genoeg ruimte om te bewegen.
Stap 2: Gaap en voel dat je strottenhoofd hierbij omlaag gaat.
Stap 3: Adem in vanuit deze gaapstand en maak een laag geluid vanuit dezelfde lage strottenhoofdstand.
Stap 4: Oefen op deze manier met een aantal woorden: hallo, kinderen, het boek, etc.
Stap 5: Breid dit geluid uit met zinnen als: Ben jij lief geweest dit jaar? Waar is mijn boek? Piet, geef mij de zak!, etc.
Stap 6: Eventueel kun je nog een accentje toevoegen. Het helpt als je de kaak goed laat zakken en de klinkers een beetje naar een a  (van ‘bad’) en een o (van ‘bot’) kleurt. Ook kun je de klinkers soms wat verlengen: òòòòòhhh, wat ben jij lief geweest!

stem sinterklaas

;-)

Hartelijke groet,

Hanneke (die dit jaar best wel lief was, Sint!)

De stem zal het leren

Op de middelbare school had ik veel moeite met het tot mij nemen van de theorieën en formules rondom de zwaartekracht. Mijn docent natuurkunde en het lokaal waren ongeveer even stoffig, dus om de leerstof tot mij door te laten dringen was heel wat helderheid nodig. Helaas beschikte mijn natuurkundedocent niet over deze kwaliteit. Op een dag kwam een invaller die heel levendig sprak en deze vertelde ons over zijn droom om ooit eens naar de maan te gaan. Aan de hand van de vergelijking tussen de maan en de aarde legde hij de formules uit. Door de verhalende manier waarop hij vertelde, ontstond er een speelfilm in mijn hoofd die ik vandaag de dag nog op kan roepen. De theorieën gingen leven en de zwaartekracht deed zijn werk: het kwartje viel!

verhaal, stem, levendig, boeiend, leraar

zwaartekracht?

Slechts 10% van onze communicatie krijgt betekenis door de taalinhoud en de overige 90% bestaat uit non-verbale kenmerken. De manier waarop je je stem gebruikt valt binnen die non-verbale categorie. Melodie, ritme, volume, toonhoogte en klankkleur spelen allen een rol in de overdacht van de boodschap.

In mijn ogen is het dus van wezenlijk belang dat docenten een goed werkende stem hebben én dat weten hoe ze dit instrument in kunnen zetten om de informatieoverdracht te verbeteren.

Docenten in opleiding krijgen soms wat begeleiding in vocale vaardigheden. Regelmatig hoor ik van docenten terug dat ze vroeger tijdens de opleiding ooit één keer logopedie hebben gehad en zich herinneren dat ze ‘iets met hun buik’ moesten doen en geen koffie mochten drinken. Het eerste advies zou ik graag verduidelijken om de studenten het effect te laten voelen en ik ben bang dat ik het laatste advies zou geven met een kop koffie in mijn eigen hand. Uiteraard zijn er ook docentenopleidingen (vaker pabo’s dan lerarenopleidingen) die wel logopedisten in dienst hebben. Helaas zijn deze in de minderheid en worden ook nog eens wegbezuinigd!

Regelmatig geef ik workshops tijdens bijvoorbeeld studiedagen. Vaak kun je met kleine aanwijzingen al een hoop bereiken, bij zowel de spreker als de luisteraar. In november en januari ga ik op een middelbare school en op een universitaire lerarenopleiding trainingen geven genaamd ‘stemlab’ (een praktische workshop voor het ontdekken van de stem en richt zich zowel op gezond spreken als boeiend vertellen). Eerdere edities werden als leerzaam, interessant én leuk ervaren.

Om meer aandacht te krijgen voor stem in het onderwijs, ben ik een aantal maanden op onderzoek uit gegaan en heb mijn krachten gebundeld met mijn Eindhovense collega Cindy Maes-Tompson. Vanuit verschillende brainstormsessies is ‘training voor je stem’ van de grond gekomen. Samen hebben we de behoeftes van docenten op het gebied van begeleiding van de stem in kaart  gebracht en we hebben hierbij passende trainingen ontwikkeld. Vorige week is voor het eerst een nieuwsbrief naar ruim 150 scholen de deur uit gegaan!

Graag zou ik alle mogelijkheden van de stem nog véél onder de aandacht willen brengen bij leerkrachten. Ieder bedrijf waarin wordt gewerkt met computers, krijgt met regelmaat een RSI-cursus of een cursus om nóg meer uit excel te halen. Waarom worden op scholen niet meer stemtrainingen gegeven?
Dus: Warm je stem op en Spread The Word!

stem, docent, leerkracht, stemproblemen, logopedie, Utrecht, Amsterdam

de stem van de docent

Getagged , , , , ,
Advertenties
%d bloggers liken dit: